Çocuk annenin koruyuculuğundan kaçarken,çevrenin dokuncalı öğeleriyle tehlikeli bir şekilde karşı karşıya kalır..yaşadığı çevrenin sınırlarını bilmediğinden,gücün sınırsızlığına inanır..giriştiği bu deneyler,çok geçmeden özgürlük umudunu düş kırıklıklarına uğratır..çünkü çocuğun serüvene başladığı bu korunmayan ortamda hiç kuşkusuz iyi ve kötü her şey vardır…ateşe dokunmak isterken ya da sıcak sütünü içmek isterken canını yakar…bıyıklarını çektiği kedi tarafından tırmalanır..bir taşa çarpar ve düşer..oyuncağını almak istediği başka bir çocuk tarafından dövülür hırpalanır..dirimsel yayılmanın engellerle karşılaşması ve ani çarpmaların verdiği acı iç daralmasına değin gidebilir,çünkü bu yaş ölçüsüzlük ve sınırsızlık yaşıdır,en küçük bir boş umut küçük çocuğa her şeyi yitirmek gibi çok üzücü bir duygu verebilir..bunun üzerine çocuk,birden bire kendisine düşman olan bu ortamla güdüsel olarak ilişkisini kesmeye ve ilk baştaki koruyucu ortama doğru geri çekilmeye başlar..’’anne! anne! canım acıdı !’’..biraz sonra teselli olmuş ve yeniden güç kazanmış biçimde yola koyulur..böylece bulunduğu ortama giderek genişler ama bu sürekli bir ilerleme değil de,iki adım ileri,bir adım geri gel-git şeklinde olur: ilerleme hareketi her engeli aşarak yerine geriye dönüşü olmayan bir harekete bırakır..buna bir benzetmeyle örnek verecek olursak;şişmekte ve şiştikçe de giderek yavaş yavaş daha geniş yer kaplayan bir balonu,gözlerimizin önüne getirdiğimizde,balonu şişiren güç olan, dirimsel yayılma gücü, yorgunluktan yada aşamayacağı bir engele çarptığında bu güç tükenebilir..bunun üzerine balon sönmeye başlar ve esnek olduğu için daha önce geçtiği tüm durumlardan birer birer geçer;daha önceki durum,korunma gücünü temsil eder,ortam yayılma hareketini engellendiğinde ya da yayılma gücü kendi kendine zayıfladığında(yorgunlukta olduğu gibi)tersine geriye dönüş hareketi ortaya çıkar ve çocuğun korunduğu ilk yıllardaki ortamın yerini alır…dirimsel gücün bu çift hareketi, hänschen klein’in çocuk masalında çok güzel dile gelir;
jean yalnız başına dolaşmaya çıktı,
Şu uçsuz bucaksız yeryüzünde
Baston ve şapka
Ona çok yakışıyordu.
Bu haliyle çok mutlu jean
Gel görki arkasından ağlıyor annesi
Artık küçük oğlunu göremediği için
Jean da aynısını düşünüyor
Ve bunun üzerine hızla eve dönüyor..
Burada babaya benzeme arzusunu ve serüven gereksinimini açıklayan baston ve şapka birer erkeklik simgesidir;ama bu durum anneye,yani geriye dönüş arzusuyla hemen değişmektedir.. etkin gelişme,yeni bebeğin ağır basan jestlerini ve bükülme halindeki durumunu,açıcı ve bükücü kaslar arasında yeni bir denge sağlamak için yavaş yavaş düzeltir..geriye dönüş halindeki çocuk,baştaki kas bükülmesinin egemenliğini yeniden yaşatır,geriye dönüş halindeki çocuk,kendi üzerine katlanır büzülür,bunu en iyi şekilde geceleri normal uyku halinde görülür,daha rahat durumda olmak için aşağı yukarı anne karnındaki durumunu yeniden alır,dizlerini karnına doğru çeker..etkin açılma çocuğun en önemli alanıdır,bir serüvendir,yeni dünyaların,bilinmeyenlerin keşfidir;gözü peklilik ve tehlikeyi göze almaktır ama aynı zamanda her zaman yakın tehlikeyi haber veren endişe halidir,her zaman ileriye doğru yürüme zorunluluğu olduğundan bu endişe bir dereceye değin gereklidir..buna karşı geri dönüş hali,ilerlemeden vazgeçmedir,statükonun bilinen güvenliğinin aranmasıdır..kısaca koruyucu ortamın güvenliği,çatışmalı serüven sıkıntısını ortadan kaldırır..güvenlik sorunu çoğu çocuklarda (ayrıca büyüklerde de) çok büyük rol oynar..çocukluk dönemlerinde bu geriye dönüş gereksinimi özel bir güçle kendini dışa vurur,çocuk yaşıyla pek ilgili olmayan garip davranışlar gösterir..geriye dönüş aslında onda bebeklikteki davranışlarını yeniden yaşatır..eğitimci rolündeki kişilerin,ilk yaptıkları da çocuğu kınamak ya da onunla alay etmektir..oysa bu geriye dönüşünün nedenini araştırmak,en iyi eğitimci davranışı olur..ne zaman anormal yoğunlukta güvenlik gereksinimleri belirtileri ortaya çıksa,bundan çocuğun bilinçaltında özellikle yaşayan bir güvensizlik sıkıntısı olduğu aranmalıdır….
